Wat is lactoferrine? Alles over dit bijzondere eiwit

Lactoferrine is een eiwit dat van nature voorkomt in het menselijk lichaam, onder andere in moedermelk, speeksel en traanvocht. Het behoort tot de groep ijzerbindende eiwitten en wordt al jarenlang wetenschappelijk onderzocht. Maar hoe werkt die binding met ijzer precies? En wat gebeurt er met lactoferrine wanneer je het via voeding of supplementen binnenkrijgt?

Inhoudsopgave

• Wat is lactoferrine?
• Waar komt lactoferrine van nature voor?
• Lactoferrine in moedermelk en colostrum
• Lactoferrine en ijzer: hoe werkt dat?
• Wat gebeurt er met lactoferrine tijdens de spijsvertering?
• Lactoferrine in voeding en supplementen: wat is het verschil?

Wat is lactoferrine?

Lactoferrine is een natuurlijk eiwit dat behoort tot de transferrinefamilie, een groep eiwitten die ijzer kunnen binden. De naam verwijst naar twee kenmerken: lacto betekent melk en ferrum is het Latijnse woord voor ijzer.

Lactoferrine is een zogenaamd glycoproteïne. Dit betekent dat het eiwit bestaat uit aminozuren, met daaraan verbonden koolhydraatketens. Het heeft een bijzondere driedimensionale structuur met twee delen die ieder een ijzerion kunnen binden.

Lactoferrine werd voor het eerst ontdekt in koemelk. Inmiddels weten we dat het eiwit ook op verschillende andere plaatsen in het lichaam van mensen en dieren voorkomt. Vooral de manier waarop lactoferrine ijzer bindt en weer kan loslaten, is interessant voor wetenschappers.

Waar komt lactoferrine van nature voor?

Lactoferrine is vooral bekend als bestanddeel van melk, maar het komt ook op andere plaatsen in het lichaam voor. Je vindt het bijvoorbeeld in speeksel, traanvocht en verschillende andere lichaamsafscheidingen.

Ook bepaalde witte bloedcellen, de zogenaamde neutrofielen, bevatten lactoferrine. In deze cellen ligt het eiwit opgeslagen in kleine structuren die granula worden genoemd. De hoeveelheid lactoferrine verschilt per lichaamsvloeistof. In moedermelk komen bijvoorbeeld vrij hoge concentraties voor, maar in speeksel zijn de hoeveelheden een stuk lager.

Lactoferrine in moedermelk en colostrum

Moedermelk is een van de rijkste natuurlijke bronnen van lactoferrine. Vooral colostrum, de eerste melk die zoogdieren na de geboorte produceren, bevat relatief veel van dit eiwit.

Colostrum wordt ook wel biest genoemd en heeft een andere samenstelling dan de melk die later wordt geproduceerd. Tijdens de lactatieperiode verandert de samenstelling van moedermelk en neemt de concentratie lactoferrine over het algemeen af.

Deze eerste melk is van nature bestemd voor pasgeboren jongen. Vanuit respect voor dit natuurlijke proces kiezen wij er bij Morgen is Nu bewust voor om geen colostrumsupplementen aan te bieden.

Lactoferrine in supplementen hoeft overigens niet uit colostrum afkomstig te zijn. Het wordt meestal gewonnen uit reguliere koemelk of wei.

Lactoferrine en ijzer: hoe werkt dat?

Een van de opvallendste eigenschappen van lactoferrine is dat het ijzer kan binden. Maar hoe gaat dat precies in zijn werk?

IJzer komt in verschillende vormen voor. Lactoferrine kan zich specifiek binden aan ijzerionen in de vorm van Fe³⁺. Het eiwit heeft hiervoor twee bindingsplaatsen, één in elk deel van de eiwitstructuur.

Afhankelijk van de hoeveelheid gebonden ijzer spreken we van twee vormen:

Wanneer lactoferrine ijzer bindt, verandert de vorm van het eiwit een beetje. De delen waarin het ijzer wordt vastgehouden, sluiten zich als het ware om het ijzerion heen. Die binding is niet permanent. Onder bepaalde omstandigheden kan lactoferrine het ijzer weer loslaten. Dit hangt onder andere af van de zuurgraad van de omgeving.

Wat gebeurt er met lactoferrine tijdens de spijsvertering?

Wanneer je lactoferrine via voeding of een supplement binnenkrijgt, komt het net als andere eiwitten in het spijsverteringskanaal terecht. In de maag krijgt het te maken met maagzuur en verteringsenzymen, waaronder pepsine. Hierdoor kan de structuur van het eiwit veranderen en kan lactoferrine gedeeltelijk worden afgebroken tot kleinere eiwitfragmenten. Deze fragmenten worden peptiden genoemd.

Toch wordt lactoferrine niet altijd volledig afgebroken. Onderzoek waarbij de spijsvertering in een laboratorium werd nagebootst, laat zien dat een deel van het eiwit onder bepaalde omstandigheden intact kan blijven.

Hoeveel lactoferrine wordt afgebroken, hangt af van verschillende factoren. Denk aan de zuurgraad, de aanwezige enzymen en de hoeveelheid ijzer die aan het eiwit gebonden is.

Lactoferrine in voeding en supplementen: wat is het verschil?

Lactoferrine komt van nature voor in melk van mensen en andere zoogdieren. De concentratie in koemelk is meestal lager dan in menselijke moedermelk.

Voor voedingssupplementen wordt vaak bovine lactoferrine gebruikt. Bovine betekent afkomstig van runderen. Het eiwit wordt uit koemelk of wei gehaald en vervolgens gezuiverd.

Menselijke en bovine lactoferrine lijken qua structuur sterk op elkaar, maar zijn niet precies hetzelfde. Er zitten onder andere verschillen in de aminozuurvolgorde en de koolhydraatketens die aan het eiwit verbonden zijn.

Ook de samenstelling van lactoferrinesupplementen kan verschillen. De hoeveelheid lactoferrine per capsule varieert, net als de gebruikte grondstoffen en productiemethoden. Ook kan het in supplementen voorkomen dat de fabrikant gebruikmaakt van maagzuurresistente capsules, waardoor dit proces langzamer gaat.

Lactoferrine is gevoelig voor bepaalde omstandigheden tijdens de verwerking, zoals verhitting. De manier waarop het eiwit wordt gewonnen en verwerkt, kan daardoor invloed hebben op de oorspronkelijke eiwitstructuur.

Producten waar wij achter staan